Avrupa’nın hemen karşısında, Atlantik ile Akdeniz arasında uzanan Fas; labirent gibi medineleri, Sahra’nın altın kumulları, karlı Atlas zirveleri ve rüzgârlı Atlantik limanlarıyla kısa bir uçuş mesafesinde bambaşka bir dünya sunar. Bu rehber ülkeyi şehir şehir anlatır, hazır rota önerileri verir ve vize, ulaşım ve görgü kurallarını resmî kaynaklara dayanarak özetler.
İçerik güncellemesi: 26 Ekim 2026
Bir bakışta
- Başkent
- Rabat
- Resmî diller
- Arapça ve Amazigçe (Berberice); Fransızca yaygın
- Para birimi
- Fas dirhemi (MAD)
- Saat
- Yılın çoğunda UTC+1 (Türkiye’den 2 saat geri); Ramazan’da UTC+0
- Vize
- Türk vatandaşlarına 90 gün vizesiz (resmî siteden kontrol edin)
- UNESCO
- Marakeş, Fes, Meknes, Rabat, Essaouira medineleri, Ayt Bin Haddu ve Volubilis dahil birçok Dünya Mirası alanı
- Elektrik
- 220 V, C/E tipi priz
- Ana havalimanları
- Kazablanka (CMN), Marakeş (RAK), Fes (FEZ), Tanca (TNG), Agadir (AGA)
Fotoğraflarla Fas
Rehberdeki tüm fotoğraflar Wikimedia Commons’tan, özgür lisanslarla kullanılmıştır; fotoğrafçılar her karenin altında anılır.












Ne zaman gidilir?
Fas’ta iklim bölgeye göre çok değişir: iç kesimler yazın çok sıcak, Atlantik kıyısı serin ve rüzgârlı, çöl gece-gündüz farkıyla uçlarda, Atlas’ta kışın kar vardır. Tablo editoryal bir rehberdir; gitmeden yerel hava tahminine bakın.
| Ay | Marakeş, Fes ve iç kesim | Atlantik kıyısı | Sahra (Merzouga) | Atlas yürüyüşü |
|---|---|---|---|---|
| Ocak | Uygun | Uygun | Uygun | Zorlu |
| Şubat | Uygun | Uygun | Uygun | Zorlu |
| Mart | Çok uygun | Uygun | Çok uygun | Zorlu |
| Nisan | Çok uygun | Çok uygun | Çok uygun | Uygun |
| Mayıs | Çok uygun | Çok uygun | Uygun | Çok uygun |
| Haziran | Uygun | Çok uygun | Zorlu | Çok uygun |
| Temmuz | Zorlu | Çok uygun | Zorlu | Uygun |
| Ağustos | Zorlu | Çok uygun | Zorlu | Uygun |
| Eylül | Uygun | Çok uygun | Uygun | Çok uygun |
| Ekim | Çok uygun | Çok uygun | Çok uygun | Çok uygun |
| Kasım | Çok uygun | Uygun | Çok uygun | Uygun |
| Aralık | Uygun | Uygun | Uygun | Zorlu |
- İlkbahar (mart–mayıs) ve sonbahar (eylül–kasım), ülkenin büyük bölümünü bir arada gezmek için en dengeli dönemlerdir.
- Temmuz–ağustosta iç kesimler ve çöl çok sıcaktır; bu aylarda Essaouira, Agadir ve kuzey kıyısı daha rahattır.
- Aralık–şubatta Marakeş’te günler çoğunlukla ılık, geceler soğuktur; çölde geceler dondurucu olabilir, Yüksek Atlas’ta kar ve buz deneyim ve ekipman gerektirir.
- Ramazan ve bayram tarihleri her yıl yaklaşık 11 gün öne kayar; seyahat dönemini planlarken bunu da hesaba katın (aşağıdaki bölüme bakın).
Vize (Türk vatandaşları)
T.C. Dışişleri Bakanlığı’na göre umuma mahsus, hususi, hizmet ve diplomatik pasaport hamili Türk vatandaşları Fas’a 90 gün süreyle vizeden muaftır. Fas’ın resmî konsolosluk portalındaki (consulat.ma) vizeden muaf ülkeler listesinde de Türkiye yer alır. Pasaportunuzun geçerlilik süresini, dönüş biletinizi ve konaklama bilgilerinizi yanınızda bulundurmanız sınırda sorulabilecek konulardır; güncel koşullar için resmî kaynakları esas alın.
Gitmeden resmî siteden kontrol edin: T.C. Dışişleri Bakanlığı · Türk vatandaşlarının tabi olduğu vize uygulamaları ↗ · Consulat.ma ↗
Fas’a ulaşım
- İstanbul’dan Kazablanka ve Marakeş’e doğrudan uçuşlar bulunur; diğer şehirlere genellikle aktarmalı uçulur. Güncel sefer ve tarifeleri havayolundan kontrol edin.
- Uluslararası uçuşların önemli bir bölümü Kazablanka Muhammed V Havalimanı’na (CMN) iner. Marakeş-Menara (RAK), Fes-Saïss (FEZ), Tanca İbn Battuta (TNG), Agadir-Al Massira (AGA), Essaouira-Mogador (ESU) ve Ouarzazate (OZZ) da dış hat uçuşlar alır; havalimanlarını Fas Havalimanları Ulusal Ofisi (ONDA) işletir.
- Çok şehirli bir gezide farklı şehirlerden gidiş-dönüş bilet (open-jaw: bir şehre inip başka bir şehirden dönmek; örneğin Tanca’ya gidip Marakeş’ten dönmek) aynı yolu geri gelmekten kurtarır.
- İspanya üzerinden gelenler için Tarifa ve Algeciras ile Tanca arasında Cebelitarık Boğazı’nı geçen feribot hatları vardır.
Ülke içinde ulaşım
Al Boraq yüksek hızlı treni
Fas Ulusal Demiryolları ONCF’nin Al Boraq hattı Tanca’yı Kenitra üzerinden Rabat ve Kazablanka’ya bağlar; kuzey ile Atlantik şehirleri arasında en hızlı yoldur. Bilet ONCF’nin resmî sitesinden veya uygulamasından alınabilir.
Klasik tren (ONCF)
Kazablanka, Rabat, Meknes, Fes, Marakeş ve Tanca gibi şehirler arasında düzenli tren seferleri vardır. Şafşavan, Essaouira, Agadir ve çöl bölgesinde tren hattı yoktur.
Şehirlerarası otobüs: CTM ve Supratours
CTM ve ONCF’ye bağlı Supratours ülkenin büyük bölümüne sefer düzenler; tren olmayan Şafşavan, Essaouira, Agadir ve Merzouga gibi noktalara ulaşmanın ana yoludur. Biletler resmî sitelerden alınabilir.
Grand taxi ve petit taxi
Grand taxi’ler şehirler ve kasabalar arasında belirli güzergâhlarda dolunca kalkan paylaşımlı taksilerdir; aracın tamamını da kiralayabilirsiniz. Şehir içinde küçük “petit taxi”ler çalışır; binmeden taksimetreyi (compteur) açmasını isteyin veya ücreti önceden netleştirin.
İç hat uçuşları
Kazablanka merkezli iç hat seferleri, Tanca veya Fes ile Agadir, Ouarzazate ya da Errachidia (Merzouga’ya en yakın havalimanlarından) arasındaki uzun kara yollarını kısaltabilir.
Araç kiralama ve sürüş
Trafik sağdan akar. Otoyollar ana şehirleri birbirine bağlar; Atlas geçitlerinde (Marakeş–Ouarzazate arasındaki Tizi n’Tichka gibi) virajlı dağ yolları vardır. Medinelere araçla girilmez; otoparkı medine kapısı dışında seçin.
Medinelerde yürüyüş
Marakeş ve Fes medinelerinde sokaklar dar ve karmaşıktır; çevrimdışı harita indirin ve konaklamanızın tam adresini ve en yakın kapısını not edin.
Şehirler ve bölgeler
Fas’ı tanımanın en iyi yolu, imparatorluk şehirlerini, çölü, dağları ve kıyıyı bir rotada birleştirmektir. Her bölümde “mutlaka görün” durakları ve pratik ipuçları var. Rehber artık on altı bölge içerir. Rehber ayrıca şu bölgeleri kapsar: Tetuan ve Asilah, El Cedide ve Oualidia, İfran ve Azrou, Ouzoud Şelaleleri ve Bin el Ouidane.
“Kırmızı şehir”
Marakeş (Marrakech)

Yüksek Atlas’ın eteğinde kurulan Marakeş, kırmızımsı surlarla çevrili medinesi ve gece gündüz hareketli Cemaa el-Fna meydanıyla Fas’ın en çok ziyaret edilen şehridir. Medine UNESCO Dünya Mirası’dır; meydandaki anlatıcı, müzisyen ve gösteri geleneği de UNESCO’nun somut olmayan kültürel miras listesindedir. UNESCO Dünya Mirası ↗
Mutlaka görün
- Cemaa el-Fna meydanı: akşamüstü tezgâhlar kurulurken
- Kutubiye Camii ve minaresi (dışarıdan)
- Bahia Sarayı’nın avluları ve tavanları
- Ben Yusuf Medresesi’nin çini ve alçı işçiliği
- Saadi Türbeleri ve El Badi Sarayı kalıntıları
- Majorelle Bahçesi ve yanındaki Yves Saint Laurent Müzesi
- Medine çarşıları (souk): fenerciler, boyacılar, deri ustaları
İpuçları
- Majorelle Bahçesi gibi popüler yerlerde bilet önceden ve saatli satılabilir; resmî sitesine bakın.
- Meydanda fotoğraf çektiğiniz gösterici ve hayvan sahipleri ücret isteyebilir; önceden sorun.
- Konaklama için medinedeki riyadlar (iç avlulu geleneksel evler) atmosfer sunar; Gueliz ve Hivernage daha modern ve araçla ulaşımı kolay semtlerdir.
- Ourika Vadisi, İmlil ve Atlas köyleri günübirlik gezi için yakındır.





Ortaçağın yaşayan medinesi
Fes (Fès)

Fes el-Bali, dünyanın araç trafiğine kapalı en büyük yaşayan kent dokularından biri olarak bilinir. Binlerce dar sokak, zanaat atölyeleri, medreseler ve hanlarıyla UNESCO Dünya Mirası’dır. 859’da kurulan Karaviyyin, faaliyetini sürdüren en eski eğitim kurumlarından biri sayılır. UNESCO Dünya Mirası ↗
Mutlaka görün
- Mavi-yeşil çinili Bab Bu Celud kapısı
- Bu İnaniye Medresesi
- Attarin Medresesi ve Karaviyyin çevresi (cami avlusuna yalnızca Müslümanlar girebilir)
- Chouara deri boyahanesi: çevredeki dükkânların terasından
- Nejjarine Ahşap Sanatları Müzesi ve meydanı
- Merini Türbeleri’nden gün batımında medine manzarası
İpuçları
- İlk gün için lisanslı bir rehber, labirent medinede zaman kazandırır; resmî rehberler kimlik kartı taşır.
- Boyahane terasına çıkarken dükkân sizi ürün göstermeye davet edebilir; almak zorunda değilsiniz.
- Meknes ve Volubilis Fes’ten günübirlik gidilebilir.


Rif Dağları’nın mavi şehri
Şafşavan (Chefchaouen)

Rif Dağları’nın eteğinde 15. yüzyılda kurulan Şafşavan, maviye boyalı evleri ve sokaklarıyla Fas’ın en fotojenik kasabalarından biridir. Medine küçük ve yürünebilir; çevresi dağ yürüyüşleri için de iyi bir üstür.
Mutlaka görün
- Mavi medine sokakları ve Outa el-Hammam meydanı
- Kasba ve bahçesi
- Ras el-Ma kaynağı
- Gün batımında İspanyol Camii tepesinden şehir manzarası
- Akchour şelaleleri ve Tanrı’nın Köprüsü (Talassemtane Ulusal Parkı, günübirlik)
İpuçları
- Şafşavan’da tren yoktur; Tanca, Tetuan veya Fes’ten otobüs ya da grand taxi ile gidilir.
- Fotoğraf için sabah erken saatler en sakin zamandır; evlerin kapılarının önünde ev sahiplerinin mahremiyetine saygı gösterin.
- Dağ kasabası olduğu için akşamlar kıyıdan daha serindir.
Atlantik’te modern Fas
Kazablanka (Casablanca)

Fas’ın en büyük şehri ve ekonomik merkezi Kazablanka, çoğu gezgin için ülkeye giriş kapısıdır. Simgesi, Atlantik’in üzerine kurulmuş II. Hasan Camii’dir; Afrika’nın en büyük camileri arasında yer alır ve gayrimüslim ziyaretçilere rehberli turlarla açık olan az sayıdaki camiden biridir.
Mutlaka görün
- II. Hasan Camii: rehberli iç mekân turu ve okyanus kıyısındaki meydan
- Ain Diab sahil yolu (Corniche)
- Şehir merkezinde Art Deco ve Fransız dönemi binaları
- Habous mahallesi (Yeni Medine) ve çarşıları
- Mahkama du Pacha’nın işçiliği (ziyaret koşullarını kontrol edin)
İpuçları
- Cami tur saatleri namaz vakitlerine ve dinî günlere göre değişir; resmî siteden kontrol edin.
- Muhammed V Havalimanı’ndan şehir merkezine ONCF treniyle ulaşılabilir.
- Al Boraq ile Rabat ve Tanca’ya hızlı bağlantı vardır.

Sakin başkent
Rabat

Bouregreg Nehri’nin Atlantik’e döküldüğü yerdeki başkent Rabat, düzenli caddeleri, bahçeleri ve tarihî miraslarıyla Fas’ın en sakin büyük şehirlerinden biridir. “Rabat, modern başkent ve tarihî şehir” adıyla UNESCO Dünya Mirası listesindedir. UNESCO Dünya Mirası ↗
Mutlaka görün
- Udaya Kasbası: mavi-beyaz sokaklar ve Endülüs Bahçeleri
- Hasan Kulesi ve yarım kalmış caminin sütunları
- V. Muhammed Türbesi
- Şella (Chellah) antik ve ortaçağ kalıntıları
- Medine ve okyanus kıyısı
İpuçları
- Kazablanka’dan trenle kısa bir yolculuktur; iki şehri aynı gün birleştirmek mümkündür.
- Rabat’ta tramvay, şehrin tarihî bölgelerini Salé ile birleştirir.


Rüzgârlı Atlantik limanı
Essaouira

Surlarla çevrili beyaz-mavi medinesi (eski adıyla Mogador) UNESCO Dünya Mirası olan Essaouira, balıkçı limanı, Skala burçları ve güçlü rüzgârıyla bilinir. Marakeş’in hareketinden sonra sakin bir mola için idealdir; rüzgâr ve uçurtma sörfü için de popülerdir. UNESCO Dünya Mirası ↗
Mutlaka görün
- Skala burçları ve toplar
- Balıkçı limanı: mavi tekneler ve sabah balık tezgâhları
- Medine sokakları ve el sanatı atölyeleri (ardıç ağacı işçiliği)
- Uzun kumsal ve gün batımı
İpuçları
- Rüzgâr çoğu gün güçlüdür; yazın bile akşamlar için hafif bir mont alın.
- Haziran ayında düzenlenen Gnaoua ve Dünya Müzikleri Festivali kalabalık çeker; tarihleri festivalin resmî sitesinden kontrol edin.
- Marakeş’ten otobüsle (CTM, Supratours) gidilir.

Altın kumullar ve yıldızlı geceler
Sahra: Merzouga ve Erg Chebbi

Merzouga köyünün hemen yanındaki Erg Chebbi, Fas’ın en yüksek ve en bilinen kumul denizidir. Deve yürüyüşü, kumulda gün doğumu ve batımı, geceyi bir çöl kampında geçirmek Fas gezisinin en çok hatırlanan anları arasındadır.
Mutlaka görün
- Kumullarda gün batımı ve gün doğumu
- Deve yürüyüşü veya yürüyerek kumul tırmanışı
- Bir çöl kampında gece ve yıldız gözlemi
- Yol üstünde Rissani çarşısı ve Ziz Vadisi palmiyelikleri
İpuçları
- Marakeş’ten Merzouga uzun bir kara yoludur; çoğu gezgin yolu Ouarzazate ve Dades/Todra’da konaklayarak ikiye veya üçe böler.
- Kamp seçerken iptal koşullarını, ulaşımın dahil olup olmadığını ve kampın konumunu yazılı teyit edin.
- Gündüz güneş çok güçlü, gece soğuktur: şapka, güneş kremi ve kalın bir katman şart.
- Errachidia havalimanı Merzouga’ya en yakın havalimanlarındandır.

Kerpiç kasbalar yolu
Ayt Bin Haddu, Ouarzazate ve vadiler

Eski kervan yolu üzerindeki Ayt Bin Haddu, kerpiçten yapılmış kale-köy (ksar) mimarisinin en etkileyici örneklerinden biridir ve UNESCO Dünya Mirası’dır; pek çok film ve dizide de kullanılmıştır. “Çölün kapısı” Ouarzazate film stüdyoları ve Taourirt Kasbası ile bilinir; doğuda Dades ve Todra kanyonları uzanır. UNESCO Dünya Mirası ↗
Mutlaka görün
- Ayt Bin Haddu ksarı ve tepedeki ambar kalıntısından manzara
- Ouarzazate’de Taourirt Kasbası
- Dades Vadisi’nin kıvrımlı yolu ve kaya oluşumları
- Todra Kanyonu’nun yüksek kaya duvarları arasında yürüyüş
- Marakeş–Ouarzazate arasında Tizi n’Tichka geçidi
İpuçları
- Tichka geçidinde yol virajlıdır ve kışın kar nedeniyle kapanabilir; yola çıkmadan durumu öğrenin.
- Ayt Bin Haddu’yu sabah erken veya öğleden sonra geç saatte görmek hem ışık hem kalabalık açısından daha iyidir.



Kuzey Afrika’nın çatısı
Atlas Dağları ve Tubkal

Yüksek Atlas, Marakeş’in hemen güneyinde yükselir. Kuzey Afrika’nın en yüksek zirvesi Tubkal (4.167 m), Tubkal Ulusal Parkı içindedir; tırmanış genellikle Amazig köyü İmlil’den başlar. Daha kısa yürüyüşler için vadiler, köyler ve teraslı tarlalar idealdir.
Mutlaka görün
- İmlil ve çevre köyler arasında günübirlik yürüyüşler
- Tubkal zirve tırmanışı (deneyim ve uygun mevsim gerekir)
- Ourika Vadisi
- Orta Atlas’ta sedir ormanları (İfran ve Azrou çevresi)
İpuçları
- Tubkal tırmanışında yerel kurallar lisanslı bir dağ rehberi gerektirebilir; güncel koşulları yerel makamlardan veya resmî rehberlik kuruluşlarından öğrenin.
- Kışın zirve karlı ve buzludur; kazma, krampon ve kış dağcılığı deneyimi gerekir.
- Yükseklik nedeniyle hava hızla değişebilir; katmanlı giyinin.

İki denizin kapısı
Tanca (Tanger)

Cebelitarık Boğazı’nın Afrika kıyısındaki Tanca, Avrupa’ya en yakın Fas şehridir. Beyaz kasbası, kozmopolit geçmişi, Spartel Burnu ve Herkül Mağaraları ile kuzey rotasının başlangıç noktasıdır; Al Boraq ile Kazablanka’ya hızlı bağlantısı vardır.
Mutlaka görün
- Kasba ve Kasba Müzesi
- Medine ve Grand Socco meydanı
- Spartel Burnu: Atlantik ile Akdeniz’in buluştuğu yer
- Herkül Mağaraları
- Amerikan Elçiliği Mirası (Tangier American Legation) müzesi
İpuçları
- Şafşavan ve Tetuan ile birleştirilerek kuzeyde 3–4 günlük bir rota kurulabilir.
- İspanya’ya feribotla geçmek de mümkündür; Tanca Şehir Limanı ve Tanger Med farklı limanlardır, biletinizdeki limana dikkat edin.

Kumsal ve sörf
Agadir ve güney kıyısı

1960 depreminin ardından yeniden kurulan Agadir, uzun kumsalı ve güneşli iklimiyle Fas’ın en bilinen sahil şehridir. Kuzeyindeki Taghazout ve Imsouane sörf kasabaları, iç kesimdeki Paradise Valley ve Sus-Masa bölgesi ile birlikte gezilebilir.
Mutlaka görün
- Agadir kumsalı ve sahil yolu
- Agadir Oufella kasbası kalıntılarından körfez manzarası
- Taghazout ve Imsouane sörf kasabaları
- Sus-Masa Ulusal Parkı’nda kuş gözlemi
İpuçları
- Agadir’in iklimi kışın da ılımandır; kış güneşi arayanlar için uygun bir duraktır.
- Essaouira–Agadir sahil yolu, iki kıyı şehrini birleştiren manzaralı bir güzergâhtır.
İmparatorluk şehri ve Roma kalıntıları
Meknes ve Volubilis

Sultan Mevlay İsmail’in başkenti Meknes, anıtsal kapıları ve surlarıyla UNESCO Dünya Mirası’dır. Yakınındaki Volubilis, Roma döneminin Afrika’daki en iyi korunmuş kentlerinden biridir; açık havadaki mozaikleri, bazilikası ve Caracalla Takı ile ayrıca UNESCO listesindedir. Kutsal kasaba Mevlay İdris Zerhun da hemen yanıbaşındadır. UNESCO Dünya Mirası ↗
Mutlaka görün
- Bab Mansur kapısı ve El Hedim meydanı
- Mevlay İsmail Türbesi (ziyaret koşullarını kontrol edin)
- Heri es-Souani ambarları
- Volubilis: mozaikler, bazilika ve Caracalla Takı
- Mevlay İdris Zerhun manzarası
İpuçları
- Volubilis’te gölge azdır; sabah erken saatte gidin, su ve şapka alın.
- Fes’ten Meknes ve Volubilis’i tek bir günübirlik gezide birleştirmek yaygındır.


Endülüs mirası ve beyaz kıyı kasabası
Tetuan ve Asilah

Tetuan, Rif Dağları’nın eteğinde, Akdeniz’e birkaç kilometre mesafede kurulmuş, Fas’ın en iyi korunmuş medinalarından birine sahip bir şehirdir. 15. yüzyılın sonunda Endülüs’ten gelen Müslüman ve Yahudi göçmenlerin yeniden kurduğu medina, Endülüs etkili mimarisi ve sur kapılarıyla 1997’de UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınmıştır. 1912–1956 arasında İspanyol himaye bölgesinin başkenti olan şehirde, medinanın hemen yanında beyaz cepheli İspanyol dönemi “Ensanche” mahallesi uzanır; Hassan II Meydanı’ndaki kraliyet sarayı iki dünyanın kesiştiği noktadır. Zanaat okulu Dar Sanaa’da zellij çini, ahşap oyma ve nakış ustalarının çalışmasını görebilirsiniz. Atlantik kıyısındaki Asilah ise 15. yüzyılda Portekizlilerin yaptırdığı surların içinde beyaz ve mavi evleriyle küçük bir kasabadır; 1978’den beri düzenlenen kültür festivali sırasında sanatçıların duvarlara yaptığı resimler sokakları açık hava galerisine çevirir.
Pratik bilgi: Tetuan, Tanca’dan karayoluyla yaklaşık bir saat uzaklıktadır; Asilah, Tanca–Rabat demiryolu hattı üzerindedir. Tren saatlerini ONCF’nin resmî sitesinden kontrol edin.
Mutlaka görün ve yapın
- Tetuan medinası ve Bab Okla kapısı
- Hassan II Meydanı ve İspanyol dönemi Ensanche mahallesi
- Dar Sanaa zanaat okulu
- Asilah surları ve deniz kıyısındaki burç
- Asilah medinasındaki duvar resimleri
İpuçları
- Tetuan, Tanca ile Şafşavan arasında doğal bir ara duraktır; iki şehir arasında gün içinde aktarma yapabilirsiniz.
- Medinada cuma öğleden sonra ve dinî bayramlarda dükkânların çoğu kapalı olabilir; çarşı gezisini başka bir güne planlayın.


Portekiz kalesi ve istiridye lagünü
El Cedide ve Oualidia

Kazablanka’nın yaklaşık 100 km güneybatısındaki El Cedide (El Jadida), 16. yüzyılın başında Portekizlilerin Mazagan adıyla kurduğu ve 1769’a kadar elinde tuttuğu kale şehri barındırır. Rönesans askerî mimarisinin erken bir örneği olan bu “Portekiz Şehri”, 2004’te UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne girmiştir. Surların içindeki en etkileyici yapı, ince sütunlarla taşınan tonozları ve yerdeki ince su tabakasında oluşan yansımalarıyla ünlü Manuelin tarzı sarnıçtır; Orson Welles’in Othello filminin bazı sahneleri burada çekilmiştir. Surların üzerinde yürüyüp toplarla donatılmış burçlardan limanı ve Atlantik’i izleyebilirsiniz. Kıyı boyunca güneye inildiğinde, sakin bir lagünün kenarındaki Oualidia, istiridye yetiştiriciliği, kuş gözlemi ve dalgadan korunaklı plajıyla hafta sonu kaçamaklarının sevilen adresidir.
Pratik bilgi: El Cedide’ye Kazablanka’dan trenle ya da karayoluyla ulaşılır; Oualidia’ya ulaşım için araç kiralamak en esnek seçenektir. Sarnıcın ziyaret saatlerini yerinde teyit edin.
Mutlaka görün ve yapın
- Portekiz sarnıcının ışık ve yansıma oyunları
- Mazagan surlarında yürüyüş ve deniz burçları
- Portekiz Şehri’nin dar sokakları ve eski kilise
- Oualidia lagününde tekne gezisi
- Lagün kıyısında taze deniz ürünleri
İpuçları
- Sarnıç küçük bir mekândır; kalabalık tur saatlerinden önce, sabah erken gelin.
- Oualidia’da lagün içinde yüzmek daha sakindir; açık denizde akıntılar güçlü olabilir, yerel uyarılara uyun.


Orta Atlas’ta sedir ormanları
İfran ve Azrou

Fes’in yaklaşık 65 km güneyinde, 1.600 metreyi aşan yükseklikteki İfran, 1920’lerde Fransız yönetimi döneminde bir yayla kasabası olarak planlanmıştır. Kırmızı kiremitli çatıları, bakımlı parkları ve kışın düşen karıyla “Fas’ın İsviçresi” diye anılır; taştan oyulmuş aslan heykeli kasabanın simgesidir ve 1995’te açılan Al Akhawayn Üniversitesi buradadır. Çevresindeki İfran Ulusal Parkı, dünyadaki en geniş Atlas sediri ormanlarından bazılarını korur. Azrou yakınlarındaki sedir ormanında, nesli tehlike altındaki Berberi makaklarını (Atlas maymunu) doğal ortamlarında görebilirsiniz. Volkanik platolar, göller ve Amazigh köyleriyle bölge, Fes ve Meknes’ten çöle inen rotaların serin ve yeşil bir molasıdır.
Pratik bilgi: İfran ve Azrou, Fes ile Orta Atlas üzerinden çöle inen yol üzerindedir; kışın kar zinciri gerekebilir. Ulusal park bilgileri için resmî kaynaklara bakın.
Mutlaka görün ve yapın
- İfran merkezi ve taş aslan heykeli
- Azrou sedir ormanında yürüyüş
- Berberi makaklarını uzaktan izlemek
- İfran Ulusal Parkı’ndaki göller (Dayet Aoua çevresi)
- Azrou’daki zanaat kooperatifleri
İpuçları
- Makakları beslemeyin: insan yiyeceği hayvanlara zarar verir ve saldırgan davranışları artırır.
- Kışın yollar karla kapanabilir; Orta Atlas geçişlerini yola çıkmadan önce yerel kaynaklardan kontrol edin.


Atlas’ın en yüksek şelaleleri
Ouzoud Şelaleleri ve Bin el Ouidane

Marakeş’in yaklaşık 150 km kuzeydoğusunda, Azilal ilindeki Ouzoud Şelaleleri, kırmızı kayalıklardan basamak basamak düşen ve toplam yüksekliği 100 metreyi aşan sularıyla Fas’ın en ünlü şelaleleridir. Adını Amazigh dilinde zeytin anlamına gelen bir kelimeden aldığı söylenir; patikalar boyunca zeytin ağaçları ve eski su değirmenleri görülür. Şelalenin tepesinden başlayan patika aşağıdaki havuza iner; burada küçük sallarla şelalenin dibine yaklaşılabilir ve gökkuşakları öğleden sonra ışığıyla belirginleşir. Bölgede Berberi makakları da yaşar. Yakındaki Bin el Ouidane, 1950’lerde inşa edilen barajın oluşturduğu turkuaz renkli büyük bir yapay göldür; kıyısı sakin konaklamalar, kano ve Orta Atlas’ın iç vadilerine, örneğin Aït Bouguemez’e uzanan dağ yolları için iyi bir üstür.
Pratik bilgi: Ouzoud’a Marakeş’ten karayoluyla yaklaşık üç saatte ulaşılır; dağ yollarında gece sürüşünden kaçının. Sal ve rehber ücretlerini önceden netleştirin.
Mutlaka görün ve yapın
- Ouzoud Şelaleleri’nin tepesinden manzara
- Havuza inen patika ve zeytinlikler
- Şelale dibine sal gezisi
- Bin el Ouidane gölü kıyısında gün batımı
- Aït Bouguemez vadisine dağ yolu
İpuçları
- Marakeş’ten günübirlik gidilebilir, ancak gece kalmak sabah erken saatlerde şelaleyi kalabalıksız görmenizi sağlar.
- Patikalar ıslak ve kaygan olabilir; kaymayan, kapalı ayakkabı giyin.


Hazır rotalar
Rotalar editoryal önerilerdir; mesafe, yol durumu ve sezona göre uyarlayın.
7 gün · Marakeş, çöl ve Fes
- 1–2. gün: Marakeş medinesi, Cemaa el-Fna, Bahia Sarayı ve Majorelle Bahçesi.
- 3. gün: Tizi n’Tichka geçidi, Ayt Bin Haddu ve Ouarzazate; gece Dades Vadisi.
- 4. gün: Todra Kanyonu, ardından Merzouga; gece çöl kampı.
- 5. gün: Kumulda gün doğumu; Ziz Vadisi ve Orta Atlas üzerinden Fes’e uzun yol günü.
- 6–7. gün: Fes el-Bali medinesi, Bu İnaniye Medresesi ve boyahaneler; Fes’ten dönüş.
10 gün · İmparatorluk şehirleri ve Sahra
- 1. gün: Kazablanka, II. Hasan Camii.
- 2. gün: Rabat: Udaya Kasbası, Hasan Kulesi; trenle Fes’e geçiş.
- 3–4. gün: Fes medinesi.
- 5. gün: Meknes ve Volubilis günübirlik.
- 6. gün: Şafşavan’a gidiş, mavi sokaklar.
- 7. gün: Şafşavan’dan Fes’e dönüş veya doğrudan güneye uzun yol.
- 8. gün: Merzouga, çöl kampı.
- 9. gün: Todra, Dades ve Ayt Bin Haddu üzerinden yolculuk.
- 10. gün: Marakeş; dönüş.
14 gün · Kuzeyden güneye büyük tur
- 1. gün: Tanca: kasba, Spartel Burnu.
- 2–3. gün: Şafşavan ve Akchour.
- 4–5. gün: Fes.
- 6. gün: Meknes ve Volubilis.
- 7–8. gün: Merzouga ve Erg Chebbi.
- 9. gün: Todra ve Dades vadileri.
- 10. gün: Ouarzazate ve Ayt Bin Haddu.
- 11–12. gün: Marakeş ve Atlas’ta İmlil günübirlik.
- 13–14. gün: Essaouira ve dönüş.
Rotaları uzatmak
Rotayı uzatmak için Tanca’dan Şafşavan’a giderken Tetuan’da bir gece kalın ya da Asilah’ı Tanca’dan günübirlik ekleyin. Kazablanka ile Essaouira arasında kıyı yolunu seçerseniz El Cedide ve Oualidia’ya iki gece ayırabilirsiniz. Fes’ten çöle inerken İfran ve Azrou’da bir gece mola vermek uzun yolculuğu böler; Marakeş’ten de Ouzoud ve Bin el Ouidane için iki günlük bir dağ kaçamağı planlanabilir.
Fas mutfağı
Fas mutfağı Amazig, Arap, Endülüs ve Akdeniz etkilerini baharat ve kurutulmuş meyvelerle birleştirir.


Tajin
Adını aldığı konik toprak kapta ağır ağır pişen et, tavuk veya sebze yemeği; zeytin ve limon turşusu, kuru erik ya da badem gibi eklerle yapılır.
Kuskus
İrmikten yapılan ve geleneksel olarak cuma günü aile sofrasında yenen ulusal yemek; sebze ve etle servis edilir.
Harira
Domates, mercimek ve nohutlu çorba; özellikle Ramazan’da iftar sofrasının vazgeçilmezidir.
Pastilla (bastilla)
İnce yufka arasında tavuk veya deniz ürünü, badem ve tarçınla tuzlu-tatlı bir börek.
Tanjia
Marakeş’e özgü, toprak testide uzun süre pişirilen et yemeği.
Naneli çay
Yeşil çay, taze nane ve şekerle yapılan, misafirperverliğin simgesi olan içecek.
Msemen ve baghrir
Kahvaltıda bal ve tereyağıyla yenen katmerli ve delikli krepler.
Amlou
Argan yağı, badem ve baldan yapılan sürülebilir karışım; Sus bölgesinin klasiği.
- Fas’ta alkol bazı restoran ve otellerde bulunur, ancak yaygın değildir; Ramazan’da daha da kısıtlı olabilir.
- Sokak lezzetleri için yoğun ve taze pişirilen tezgâhları tercih edin; şişe su için.
- Ortak tabaktan yerken sağ el kullanılır; ekmek çoğu zaman çatal yerine geçer.
Kültür ve görgü kuralları
- Resmî diller Arapça ve Amazigçedir; gündelik dilde Fas Arapçası (Derice) konuşulur, Fransızca yaygın, kuzeyde İspanyolca da anlaşılır.
- Camilere genellikle yalnızca Müslümanlar girebilir; Kazablanka’daki II. Hasan Camii rehberli ziyaretlere açıktır.
- Dinî yerlerde ve kırsalda omuz ve dizleri örten giysiler tercih edin.
- İnsanların, özellikle kadınların ve çocukların fotoğrafını çekmeden önce izin isteyin.
- Çarşılarda (souk) pazarlık yaygındır; nazikçe ve gülümseyerek yapılır, gerçekten almak istemediğiniz bir şey için fiyat konuşmamak iyi bir kuraldır.
- Cuma günü öğle saatlerinde bazı dükkânlar kapalı olabilir.
- Selamlaşmada “Selamün aleyküm” ve teşekkür için “şükran” her yerde sıcak karşılanır.
Güvenlik ve sık görülen tuzaklar
- Medinelerde kendini rehber diye tanıtan kişiler, “o yol kapalı” diyerek sizi başka yöne yönlendirebilir; nazikçe teşekkür edip kendi haritanızla devam edin. Gerekirse resmî lisanslı rehber tutun.
- Cemaa el-Fna’da habersizce kınayla süsleme veya fotoğraf için ücret istenebilir; her hizmetin ücretini baştan sorun.
- Petit taxi’lerde taksimetreyi açmasını isteyin; havalimanı ve gece ücretlerini önceden netleştirin.
- Kalabalık çarşılarda telefon ve cüzdanınızı ön cebinizde tutun.
- İnsansız hava aracı (drone) getirmek izin gerektirir ve gümrükte el konulabilir; gitmeden resmî koşulları kontrol edin.
- Güncel güvenlik uyarıları için T.C. Dışişleri Bakanlığı’nın Fas sayfasını ve Rabat Büyükelçiliği’ni takip edin.
Ramazan ve bayramlar
- Fas Müslüman bir ülkedir; Ramazan ayında birçok kişi oruç tutar. Gündüz restoranların bir kısmı kapalı olabilir, turistik bölgelerde açık yerler bulunur.
- Ramazan’da Fas resmî saati UTC+0’a geçer; uçuş, tren ve tur saatlerini buna göre kontrol edin.
- İftar sonrası şehirler canlanır; harira ve tatlılarla kurulan sofralar bu dönemin güzel tarafıdır.
- Ramazan Bayramı ve Kurban Bayramı’nda ulaşım yoğunlaşır ve bazı işletmeler kapanabilir; tarihler hilal gözlemine göre kesinleşir.
Bütçe mantığı
Güncel fiyatları burada vermiyoruz; aşağıdaki kalemler toplam maliyeti en çok belirleyen kararlardır.
Sezon
Bahar, sonbahar ve tatil dönemleri en yoğun aylardır; yaz ve Ramazan’da iç kesimlerde talep düşebilir.
Konaklama türü
Medinedeki riyad, modern otel veya çöl kampı arasında fark büyüktür; kamplarda ulaşım ve yemeklerin dahil olup olmadığını kontrol edin.
Ulaşım tercihi
Tren ve otobüs en ekonomik yoldur; özel şoförlü tur veya kiralık araç esneklik getirir ama maliyeti artırır.
Rehber ve turlar
Lisanslı şehir rehberi, çöl turu ve dağ rehberi toplamda önemli bir kalemdir; ücretleri ve kapsamı yazılı netleştirin.
Giriş ücretleri
Saraylar, medreseler, bahçeler ve antik kentler ayrı giriş ücreti alır; güncel ücretleri ilgili kurumdan kontrol edin.
Para ve ödeme
Medinelerde ve küçük işletmelerde nakit yaygındır. Dirhem genellikle ülke içinde bozdurulur; döviz bürosu fişlerinizi saklayın.
Pratik bilgiler
- Elektrik 220 V; priz tipi C ve E (Türkiye’dekiyle aynı).
- Acil numaralar: polis 19, itfaiye ve ambulans 15, jandarma (şehir dışı) 177. Gitmeden resmî kaynaklardan teyit edin.
- Musluk suyu yerine şişe su tercih etmek yaygın bir önlemdir.
- Seyahat sağlık sigortası ve çöl/dağ etkinliklerini kapsayıp kapsamadığını kontrol edin.
- Kadın gezginler için örtünme zorunlu değildir; ancak ölçülü giyim dikkat çekmeyi azaltır.
Sık sorulan sorular
Türk vatandaşlarının Fas’a gitmek için vizeye ihtiyacı var mı?
T.C. Dışişleri Bakanlığı’na göre Türk vatandaşları Fas’a 90 gün süreyle vizeden muaftır. Koşullar değişebileceği için gitmeden T.C. Dışişleri ve Fas’ın resmî konsolosluk portalını kontrol edin.
Fas’a gitmek için en iyi zaman ne zaman?
Ülkenin büyük bölümünü birlikte gezmek için ilkbahar (mart–mayıs) ve sonbahar (eylül–kasım) en dengeli dönemlerdir. Yazın iç kesim ve çöl çok sıcak, kıyı daha serindir.
İlk Fas gezisi için kaç gün gerekir?
Marakeş, çöl ve Fes’i görmek için en az 7 gün önerilir; imparatorluk şehirleri ve Şafşavan’ı da eklemek için 10, kuzeyden güneye tüm ülke için 14 gün idealdir.
Marakeş’ten Sahra’ya nasıl gidilir?
Merzouga’ya karayolu uzundur; çoğu gezgin Ayt Bin Haddu, Ouarzazate ve Dades/Todra üzerinden 2–3 günlük bir turla gider. Errachidia havalimanına iç hat uçuşu da bir seçenektir.
Fas’ta şehirler arası ulaşım için en iyisi hangisi?
Tanca–Rabat–Kazablanka arasında Al Boraq yüksek hızlı treni, diğer büyük şehirler arasında ONCF trenleri; tren olmayan yerlerde CTM ve Supratours otobüsleri ile grand taxi’ler kullanılır.
Fas’ta camilere girilebilir mi?
Camilerin çoğuna yalnızca Müslümanlar girebilir. Kazablanka’daki II. Hasan Camii gayrimüslim ziyaretçilere rehberli turlarla açıktır.
Fas’ta hangi dil konuşulur?
Resmî diller Arapça ve Amazigçedir. Gündelik hayatta Fas Arapçası konuşulur; Fransızca yaygındır, kuzeyde İspanyolca da anlaşılır.
Ramazan’da Fas’a gitmek uygun mu?
Evet, ancak gündüz bazı restoranlar kapalı olabilir ve resmî saat UTC+0’a geçer. İftar sonrası canlı şehir atmosferi bu dönemin ayrıcalığıdır.
Tetuan medinası neden UNESCO listesinde?
15. yüzyılın sonunda Endülüs’ten gelen göçmenlerin yeniden kurduğu medina, Endülüs etkisini taşıyan mimarisi ve bütünlüğünü koruyan sur sistemiyle 1997’de Dünya Mirası Listesi’ne alınmıştır.
İfran’da Berberi makaklarını görmek etik mi?
Hayvanları uzaktan izlemek, beslememek ve fotoğraf için yakalanmış ya da zincirli maymun sunanlara para vermemek koşuluyla evet. Tür nesli tehlike altındadır; doğal davranışlarına saygı gösterin.
Fas’ta hangi para birimi kullanılır?
Fas’ın para birimi Fas dirhemidir (MAD). Dirhem serbestçe dolaşan bir para birimi olmadığından genellikle Fas’a vardıktan sonra havalimanında, bankalarda veya yetkili döviz bürolarında bozdurulur. Döviz ve nakit kurallarını gitmeden resmî siteden kontrol edin.
Uçuş ara (ortaklık bağlantısı)
Dünyanın her ülkesinden, her havalimanından uçuş ara. Sonuçlar Aviasales'te yeni sekmede açılır; bilet orada alınır.
Bu form ortaklık bağlantısıdır: Aviasales (Travelpayouts) üzerinden yapılan rezervasyonlardan Rota Atlası komisyon alabilir, sana ek maliyeti yoktur. Fiyat, bagaj ve koşulları rezervasyon sitesinde kontrol et. Havalimanı verisi: OurAirports (kamu malı).
Kaynaklar
- T.C. Dışişleri Bakanlığı · Türk vatandaşlarının tabi olduğu vize uygulamaları ↗
- T.C. Dışişleri Bakanlığı · Fas’a Seyahat Edecek Türk Vatandaşlarının Dikkatine ↗
- Royaume du Maroc · Portail consulaire · Pays dispensés du visa ↗
- Visit Morocco · Office National Marocain du Tourisme ↗
- ONCF · Office National des Chemins de Fer (Al Boraq) ↗
- CTM · Compagnie de Transports au Maroc ↗
- Supratours (ONCF) ↗
- ONDA · Office National Des Aéroports ↗
- UNESCO · Medina of Marrakesh ↗
- UNESCO ICH · Cultural space of Jemaa el-Fna Square ↗
- UNESCO · Medina of Fez ↗
- UNESCO · Rabat, Modern Capital and Historic City ↗
- UNESCO · Medina of Essaouira (formerly Mogador) ↗
- UNESCO · Ksar of Ait-Ben-Haddou ↗
- UNESCO · Historic City of Meknes ↗
- UNESCO · Archaeological Site of Volubilis ↗
Bu rehber otel, fiyat veya restoran önerisi içermez; bilgiler aşağıdaki resmî kaynaklardan derlenmiştir. Saat, ücret ve koşullar değişebilir; gitmeden ilgili kurumdan kontrol edin.
Fotoğraflar
Tüm fotoğraflar Wikimedia Commons’tan; kırpılmış ve yeniden boyutlandırılmıştır. Ayrıntılı atıflar: Fotoğraf kaynakları
- Erg Chebbi kumullarında, Merzouga yakınında gün batımı — Thomas Fuhrmann · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
- Akşamüstü Marakeş’te Cemaa el-Fna meydanı ve tezgâhlar — Jakub Hałun · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons
- Marakeş’in kırmızı damları üzerinde yükselen Kutubiye Camii minaresi — Schorle · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
- Marakeş Bahia Sarayı’nın mermer döşeli büyük avlusu — Val Traveler · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
- Ben Yusuf Medresesi’nin çinili ve alçı işlemeli avlusu ile havuzu — Marco Almbauer · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
- Majorelle Bahçesi’nde mavi ve sarı saksılar, nilüferli havuz — Alexander Leisser · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
- Marakeş medinesinde Haddadin çarşısındaki metal fenerler — Petar Milošević · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
- Fes’te geleneksel deri boyahanesinin renkli havuzları — Wowan1978 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
- Fes’teki Bu İnaniye Medresesi’nin kemeri ardından minare — Petar Milošević · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
- Fes el-Bali’nin mavi çinili Bab Bu Celud kapısı ve ardındaki minareler — Timothy A. Gonsalves · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
- Şafşavan’da maviye boyanmış merdivenli dar bir sokak — Fbrandao.1963 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
- İspanyol Camii tepesinden Şafşavan ve Rif Dağları manzarası — Sgroey · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons
- Kazablanka II. Hasan Camii’nin minaresi bir kemerin içinden — OussamaHamama · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
- Atlantik kıyısında gün batımında II. Hasan Camii silueti — Milamber's portfolio · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons
- Rabat’ta Udaya Kasbası’nın surları ve kapı kulesi — Petar Milošević · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
- Rabat’ta Hasan Kulesi ve önündeki sütun kalıntıları — Timothy A. Gonsalves · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
- Udaya Kasbası’nda yarısı maviye boyalı beyaz bir sokak — Carlos ZGZ · CC0 · Wikimedia Commons
- Essaouira limanında balıkçı tekneleri ve ağlar — Adam Harangozó · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
- Essaouira limanında mavi tekneler ve taş kale burcu — Ahmed.magdy · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
- Erg Chebbi kumullarında ilerleyen bir deve kervanının gölgesi — Johannes K Becker · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
- Merzouga yakınında rüzgârın biçimlendirdiği yumuşak kumul sırtı — Kdouri omar · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
- Ayt Bin Haddu’nun tepeye doğru yükselen kerpiç kasbaları — Petar Milošević · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
- Ouarzazate’de palmiyeler arasında Taourirt Kasbası — Petar Milošević · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
- Dades Vadisi’nde kızıl kayalar arasında kıvrılan yol — Nawfal Kharbach · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
- Todra (Todgha) Kanyonu’nun yüksek kaya duvarları arasında patika — Elena Tatiana Chis · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
- Karla kaplı Tubkal Dağı ve Yüksek Atlas sırtları — Kaur Virunurm · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
- İmlil’den Yüksek Atlas’ın karlı zirvelerine bakış — Imad.kastalani · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
- Tanca Kasbası’nda beyaz binalar ve palmiyeler — Diego Delso · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
- Atlantik ile Akdeniz’in buluştuğu yerde Spartel Burnu feneri — Diego Delso · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
- Agadir’in uzun kumsalında akşam ışığı — Werner100359 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
- Meknes’te çinilerle süslü anıtsal Bab Mansur kapısı — Steven Lek · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
- Volubilis Roma kentinin kalıntıları ve bazilika sütunları — Mustang Joe · CC0 · Wikimedia Commons
- Volubilis’te açık havada korunmuş Roma mozaik zemini — FuriousYogi · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
- Renkli bir masada toprak kapta servis edilen etli tajin — Marco Almbauer · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
- Marakeş’te bardakta servis edilen naneli çay — Adam Harangozó · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
- Tetuan’da medina ve kasbanın yakınındaki beyaz evler — Ideophagous · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
- Tetuan medinasında zellij çinili bir çeşme — Ideophagous · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
- Asilah medinasında beyaz duvarlara yapılmış resimler — Rodrigo Silva · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons
- El Cedide’deki Portekiz sarnıcının sütunlu tonozları — R Prazeres · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
- Mazagan’ın Portekiz surlarında toplar — Dahbi fatima zahrae · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
- Oualidia lagününde bir tekne — Sharon Hahn Darlin · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons
- İfran şehir merkezinde kiremit çatılı binalar — Mounir Neddi · CC0 · Wikimedia Commons
- İfran Ulusal Parkı’nda Atlas sediri ormanı — Reda Abouakil · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
- Azrou sedir ormanında bir Berberi makakı — Jorge Franganillo · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons
- Kırmızı kayalıklardan düşen Ouzoud Şelaleleri — Steven Lek · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
- Ouzoud Şelaleleri ve aşağıdaki havuz — Mjinina_younes · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons
- Orta Atlas’taki Bin el Ouidane baraj gölü — Sidy Niang · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons


